Sa isang masukal na lugar sila dumaan. Hindi sila maaring matagpuan ng mga taong gustong humarang sa pagmamahalan nila ni Roberto. Mahal niya si Roberto, at ipaglalaban niya ito hanggang sa huling hininga niya.
"Maria! bilisan mo." Hinihingal na ani Roberto sa Asawa niya.
"Mahal, mukhang hindi ko na kakayanin pang tumakbo." Pagod na pagod na wika ni Maria. Parang gusto na niyang sabihin sa asawa niya na iwanan na lamang siya at itakas na nito ang mga anak nila.
Binitbit ni Roberto ang isa sa mga kambal nila at hinawakan ang kamay niya.
"Konti na lamang mahal, malapit na tayo sa bahay ni Apong Lorna." Pag papalakas nito ng loob niya, dahilan kung kaya siya tumatakbo kahit na nanghihina na ang mga tuhod niya.
Sa mga nanghihinang tuhod ay pinilit ni Maria ang muling tumakbo, hawak ang kamay ng isang kambal nila. Ngunit bigla na lamang may humila rito at inilayo sa kanya.
"Tanya!" Malakas na sigaw niya. Hindi pwedeng makuha ng mga humahabol sa kanila ang isa sa mga kambal niya.
Ngunit nailayo na sa kanya si Tanya.
Isang tapik sa pisnge niya, ang nagpamulat ng mga mata niya.
"Inay! nananaginip na naman kayo." nakatunghay ang maamong mukha ng kanyang anak habang mahigpit ang pagkakahawak nito sa kamay niya.
Bumangon siya mula sa pagkakahiga at niyakap ang anak.
"Sanya, Anak." Mahinang usal niya kasabay ng pag punas ng mga masaganang luhang tumutulo mula sa kanyang pisnge.
"Inay, naniniwala po akong nasaan man ang kakambal ko ngayon, ay nasa mabuti siyang mga kamay." Pagpapalakas nito ng loob sa kanya.
"Sana nga Anak." Mahinang aniya at muling pinunasan ang mga luhang pilit niyang pinipigilang umalpas. Matagal na ang bangongot ng nakaraan ngunit mag pa sa hanggang ngayon ay patuloy pa rin siyang dinadalaw ng nakaraan.
"Mukhang naglalambingan na naman kayo ng nanay mo anak?" Bungad ng asawa niyang si Roberto na kagagaling lang sa bukid, at masayang nakatingin sa kanilang dalawa.
Nagmano ang anak niya sa tatay nito, at tumingin siya kay Roberto kasabay ng pagsilay ng pili na ngiti.
Matagal na panahon na rin, nang mawalay sa kanila ang kakambal ni Sanya, at ngayon ay lagi niya itong napapanaginipan.
Napakasakit talagang isipin, na ang kapalit ng bawal na pagmamahalan nila ni Roberto, ay ang isa sa mga anak nila.
Galing sa mayamang angkan ang pamilya ni Roberto, kung kaya't ipinagbawal ng mga magulang nito na mag-asawa si Roberto ng hindi nila kalahi.
Kaya ga'non na lamang ang galit ng mga magulang ng lalaki sa kanya. Na maging sa tahimik na pamumuhay nila ay nagawa pa nilang guluhin ang mga bagay na hindi naman na dapat.
Oo, nakakatiyak siya! Iisa lang ang alam niyang salarin sa pagdukot kay Tanya! At sana ay nasa mabuti itong pangangalaga. Sana ay hindi ito pabayaan ng Diyos at sana makita pa niya ang anak na nawalay sa kanya.
Napapikit siya ng mariin at nagdasal ng taimtim.
*******
"Nakita mo ba sila?" Sigaw ni Aurora sa isa sa mga tauhan niya.
"Madam itong bata lang po ang nakaya naming ku-!"
Naputol ang sasabihin ng taong inutusan ni Aurora, dahil sa galit na umusbong sa Donya.
"Puny*ta kang hayop ka! Sinabi ko bang anak nila? Ang sabi ko ang anak ko ang ibalik mo! hindi ang anak nila!" Nanggagalaiti sa galit na sigaw ni Aurora sa kawawang si Pasyo.
"Madam napakahi-"
"Tumigil ka! Umalis ka na ngayon din dito." Nanginginig na sigaw ni Aurora kay Pasyo, dahilan ng pagkaripas nito ng takbo.
Bumaling ang tingin ni Aurora sa batang pigil na pigil ang pag-iyak nito. Napahinga ng malalim ang Donya at gustong sumabog ang puso niya sa galit.
"Anong pangalan mo?" Wala sa loob na tanong ni Aurora sa bata.
"Tan--ya po." Sagot ng bata na tila maiihi sa takot na nararamdaman.
Lumapit si Aurora sa bata. "Magmula ngayon? ang magiging pangalan mo ay Ruby! naiintindihan mo ba?" Pagka-usap niya sa bata. Wala na itong paki alam pa iisa na lang ang naiisip nito. kung hindi nito mababawi ang anak nito sa hamp*s lupang babaeng ingr*ta na akala mo naman kung sino ay itong anak nila ang aangkinin nito.
Tumango-tango ang bata at nagpunas ng luha.
"Nataan po tatay at nanay?" Bulol na tanong nito.
Huminga siya nang malalim.
"During!" Sigaw niya sa katulong ng bahay nila.
Kumaripas nang takbo ang tinawag na si During.
"Madam?" Hiningal na anito.
"Paliguan mo si Ruby, turuan mo ng mga bagay na dapat niyang malaman!"
"Opo Madam, makakaasa po kayo."
"At isa pa, imulat mo sa batang isip niya! na ako at ang asawa ko ang mga magulang niya, naintindihan mo ba?"
Tumango-tango si During. "Opo, Madam."
"Kung ganon ay umpisahan mo na ang trabaho mo, ano pang tinat*nga-t*nga mo riyan!"
Nagmadaling binuhat ni During, ang batang tatlong taon pa lang ata sa tantiya niya at inilayo kay Aurora.