Board Exam. A set of tests you take to be allowed to work in a particular area.
Those who passed this are considered licensed professionals and are able to practice their set of skills in their particular fields.
Dito sa Pilipinas, bukod sa pagiging abugado na hawak ng Supreme Court of the Philippines, may apatnapu't tatlo (43) pang propesyon ang kinakailangan munang makapasa sa boards para matawag na propesyonal at makapagtrabaho bilang doktor, dentista, nurse, inhinyero at iba pa.
Board Exam. Ang pinakaimportanteng pagsusulit na hinaharap ng mga nakapagtapos ng kolehiyo para mas magkaroon ng mas malaking tsansa na magkatrabaho.
At isa ako sa mga nagsisikap para makapasa sa board exam na 'yon. Matapos ang ilang taong pag-aaral ay nakapagtapos na rin ako ng kursong Chemical Engineering at kukuha na ng board exam ngayong Mayo.
Madami akong pinagdaanan para makatapos lang kaya naman hangarin ko na maging Engr. na para gumaan ang buhay ko at ng aking pamilya. Ilang taon rin ang sinayang ko bago magpasyang mag-aral muli at tuparin ang pangarap ko. At sa wakas, isang hakbang na lang at makakamit ko na rin ito.
Puspusan akong naghahanda para rito pero dahil sa mga kasiyahan sa aming bahay habang nagbabakasyon ako ay pinahintulutan ko muna ang aking sarili na mag-relax muna sa mga sandaling ilalagi ko sa aming probinsya dito sa Marinduque.
Katatapos lang ng Pasko at Bagong Taon pero di pa diyan natatapos ang handaan sa aming tahanan. Ngayong araw kasi, ika-lima ng Enero, ang aking ika-dalawampu't apat (24) na kaarawan. Pero teka, anong oras na? Mag-aalas sais pa lang ng umaga.
"Ate Kel, Wake up. It's your birthday!" bati sa akin ng siyam na taong gulang kong bunsong kapatid na si Jake.
Ako lang naman ang pinakamaganda niyang kapatid na si Ezekiel Eden Hernandez. Kel ang aking palayaw at siyang tawag sa akin ng pamilya ko at malalapit na kaibigan.
"Happy Birthday to you, Happy birthday to you. Happy birthday, happy birthday, happy birthday Ate Kel!" Kinantahan niya ako habang pumapalakpak pa.
Note: One of the requirements to take the PRC Board Exam is NSO/PSA Birth Certificate.
Nagising naman ako kaagad at abot-tenga ang aking ngiti nang makita ang kapatid ko na maagang nagising para batiin ako.
"Good morning baby."
Bumangon ako at hinalikan sa pisngi ang napaka-cute kong kapatid.
"Ate Kel, I'm not a baby anymore. I'm a grown-up," reklamo sa kin ni Jake habang nakasimangot.
"What are you saying? You're still a baby," sinabi ko sabay pisil sa pisngi niya.
9 years old pa lang si Jake pero napakatangkad na niya. Ang bilis talaga lumaki ng mga bata ngayon. But with his whining right now, everybody can see that he's still a child.
"Whatever. I'll be taller than you in no time. I'll grow big while you Ate, you're so old now. You're like a grandma."
Napaka-englishero nitong kapatid ko noh. Nasanay kasing English ang gamit nina Mama pag kinakausap siya mula maliit pa. His pronunciation is clearer now that he's older but wait, did he just make fun of a woman's age?
"Yah! Anong grandma? Sinong grandma? Huh? I'm still young, okay?"
I was so flustered on what he said that my reaction came a bit late. Pero nagawa ko pa rin kilitiin itong makulit kong kapatid.
"Ate, stop! C'mon, maliit ka lang kaya akala nila bata ka pa."
First time niyang mag-Tagalog ngayong umaga tapos ito pa talaga ang sasabihin niya. Mukhang naghahanap talaga ng sakit sa katawan itong kapatid ko. Pipisilin ko na ang magkabilang pisngi niya kaso nakawala siya sa pagkakahawak ko. He laughed as he escaped from my room and went to the kitchen where our Mom is.
"Ano ba yan, Jake? Ang aga-aga, ang ingay mo."
Our mom, Eden, who's cooking for breakfast at that time scolded him. Eh kasi naman, kay Mama pa nagtatakbo para magtago sa'kin.
Tuesday ngayon at may pasok ang mga kapatid ko pati na rin si Mama. Nagtuturo si Mama bilang history teacher sa isang public high school sa kabilang bayan. Kaya naman, maaga pa lang ay gumigising na siya para maghanda sa pagpasok. Ito pati ang unang araw ng pasukan matapos ang Christmas Break kaya magsisimula na namang maging abala sina Mama ngayong panibagong taon.
"Kakatamad pang pumasok. Hay!" napa-buntonghiniga si Mama.
"Kel, gising ka na pala. Papuntahin mo nga dyan sa sala itong kapatid mo at baka matalsikan ng mantika," utos sa akin ni Mama ng makita niya ako na naka-pajama pa.
"Opo, Ma. Jake, parito ka dali, nood na lang muna tayo ng cartoons sa tv. Ano nga bang channel ng Cartoon Network?" pagyaya ko sa kapatid ko sabay kinuha ang remote sa may sofa para ilipat ang channel.
At OO, tama ang narinig nyo, si Mama na isang guro ay tinatamad pang pumasok. Hahahaha. Hindi lang kayong mga estudyante ang may post-holiday syndrome. Pati ang mga Ma'am at Sir nyo ay nakaranas din niyan.
Maya-maya pa ay bumangon na rin si Jasper. Apat nga pala kaming magkakapatid- ako (24), si Jeremy (21), Jasper (18) at ang bunso naming si Jake (9).
Ang pangalan ko ay Ezekiel Eden. Kung mapapansin niyo, galing lahat sa Bibliya ang mga pangalan namin. Kung mapapansin niyo ulit, Eden rin ang pangalan ko katulad ng Mama ko.
Everyone insisted that I look so much like my mom when I was just born that they named me after her. I guess I'm a junior then, don't you think?
Iyong Ezekiel naman, akala daw kasi nila sa ultrasound ay lalaki ako kaya iyon ang napagkasunduan nilang ipangalan sa akin ngunit dahil ang isinilang ay isang napakagandang baby girl, pinagsama na lang nila ang Ezekiel at Eden.
Ako lang ang nag-iisang babae at inakala namin nina Jeremy at Jasper na tatlo na talaga kami pero gusto ni Papa Rafael na magkaroon ng baby girl kaya humabol pa talaga ng pang-apat na anak kaso cute na baby boy na si Jake ang binigay sa amin ni Lord. 15 years ang agwat ng edad ko kay Jake at maging si Jasper ay 9 years ang agwat sa bunso namin kaya baby na baby naming buong pamilya si Jake.
Bigla namang lumabas sa banyo si Jeremy na katatapos lang maligo. Kanina pa pala siya gising at maagang naghanda sa pagpasok. 3rd year college na siya at kumukuha ng kursong Architecture, samantalang Grade 12 naman si Jasper sa Vocational Track at Grade 3 na sa elementarya si Jake.
Nasa labas naman si Papa Rafael o mas kilala sa tawag na Raffy. Pinupunasan niya ang bagong linis na traysikel na mamaya ay ipapampasada niya.
"Halina kayo at kumain. Dali na, at baka ma-late pa kayo," tawag sa amin ni Mama. Sumabay na rin ako sa kanila kumain kahit na di naman ako papasok.
"Kel, may lakad ka ba ngayon?" tanong sa kin ni Mama.
Nilunok ko muna ang nginunguya kong pagkain bago ako sumagot.
"Wala naman po, ako na lang tatao sa tindahan habang wala kayo."
Mayroon kasi kaming munting sari-sari store sa harap ng aming bahay. Kailangan may mag-tao kaso lahat sila may pasok. Si Papa naman ay pumapasada sa umaga pagkahatid sa mga kapatid ko at bumabalik ng bahay bago mag-tanghali, para tumao sa tindahan. Sayang naman ang magiging benta namin sa umaga kaya nag-volunteer na ako. Hindi pati ako mahilig gumala, mas gusto kong nasa bahay lang ako kaya pabor sa 'kin ito.
"Ate, ilang taon ka na nga?" tanong sa 'kin ni Jasper.
"24," sagot ko naman.
"Waaah. Ang tanda mo na talaga, Ate," pang-aasar sa kin ni Jasper habang umaarte na halos di makapaniwala.
"So sa isang taon, half-50 ka na?" dagdag pa ni Jeremy.
"YAH! Anong half-...fif...fifty? Hoy! Pwede mo namang sabihing 25, 'yon pa talaga term na ginamit mo ha. Akala n'yo naman, 'di kayo tatanda!" sigaw ko sa kanila.
Ang lakas talaga mang-asar nitong mga kapatid ko pagdating sa edad ko eh napaka-sensitive ko pa naman sa topic na ito. Tsaka kung tutuusin, napakabata pa kaya ng edad na 24.
"Tatanda nga kami pero tatanda ka din Ate. By the time na 24 na ko, 30 ka na Ate," paliwanag pa ni Jasper.
Napaikot na lang ang mga mata ko, "Ay! Wow! Galing sa math ah. Na-compute mo 'yon? Wag mo na muna kasing isipin yun, matagal pa yun. Ubusin mo na muna yang kinakain mo at baka ma-late ka na naman," sabay turo ko sa plato niyang halos di pa nababawasan ang pagkain.
"Ate, nag-dadiet yang si Jasper," bulong sa 'kin ni Jeremy.
"Diet? Si Jasper nag-dadiet? Bakit ka naman nag-dadiet na baboy ka? " gulat at pang-asar kong sinabi.
"I think he's doing it because of his girlfriend," pambubuko ni Jeremy.
"Oooh... Is that so? Nagpapapayat ka to look good for her? C'mon, alam naming matakaw ka at siguro alam rin naman niya iyon kaya itigil mo na iyang pag-dadiet mo."
"Hindi ako nag-da-diet dahil sa kanya. Sadya lang napadami kain ko nitong bakasyon, kailangan ko magbawas ng timbang," pagdadahilan ni Jasper.
"Mas mukhang bata pa pati si Ate mo sa girlfriend mong 'yon," pangungulit ni Mama.
"Oh, pakinig mo yun? Mas mukha akong bata kesa sa 18 year old. Jake, sino mas maganda sa 'min? Ako o 'yong girlfriend ni Kuya Jasper mo?" tanong ko habang umaasa na ako ang pipiliin ni Jake.
"Uhmm. I don't know. Ate, you're beautiful. She's also beautiful. Both of you are beautiful," inosenteng sagot ng kapatid ko.
Napangiti naman si Jasper habang si Mama biglang sumingit, "Eh, sinong mas maganda, si Mama o si Ate?"
"Ate Kel." Hindi man lang ito pinag-isipan ni Jake at agad akong itinuro.
Napuno naman ng halakhakan ang aming hapag-kainan.
"Aba. Sige ha, wag ka tatabi sa'kin mamaya sa pagtulog," pagbabanta ni Mama kay Jake. Mukhang sobrang nasaktan ata si Mama na hindi siya ang pinili nito. Ako rin naman, magtatampo ako kung hindi ako ang pinili.
"It's okay, kay Ate Kel na room ako matutulog." Tumawa uli kami sa sagot ni Jake. Love na love talaga ako ng kapatid ko at syempre love ko din siya. Natapos na ang agahan namin na puno ng kwentuhan at halakhakan.
Papunta ako sa lababo para sana maghugas ng plato nang tanungin ako ni Jake, "Ate, what are you doing?"
"I'll start washing the dishes since we're all done eating."
"Huh? Why? It's your birthday so no working. You got a birthday pass."
"Gano'n ba 'yon? Bakit ang dami mong alam, bibi? Genius ka ba?" I tousled Jake's hair in amusement because of what he just said.
"Sige na, Ate, ako na. Hugasan ko 'to ng mabilis bago ako pumasok." Inagaw sa akin ni Jeremy ang sponge at pinggan na hawak ko. Nagpasalamat naman ako sa kanya bago umalis sa kusina at tulungan maghanda si Jake sa pagpasok niya.
Nakapaghanda na sa pagpasok ang mga kapatid ko pati na rin si Mama. I kissed Jake goodbye and waved to my family as they set on school and work.
Ako na lang ang tao sa bahay. Nagwalis ako sa loob at labas ng bahay namin at pinunasan ang mga maalikabok naming sala. 
Birthday Pass? I don't know how that works when there's a lot of things to do.
Pagkatapos maglinis ay lumigo na ako. Pero teka lang, bakit parang may mali? Ang bagong bili kong facial foam, sabon, moisturizer at lotion ay bukas at may bawas na. At alam ko kung sino ang may sala!
JEREMY!
I texted him.
Brother Jeremy
《YAH! JEREMY, 'DI BA MAY SARILI KANG GAMIT NA FACIAL CLEANSER, MOISTURIZER AT LOTION? BAKIT SA AKIN ANG GINAMIT MO?"
Ate Kel
》Sorry na Ate! Ubos na kasi ang sa 'kin, madami pa naman iyong sa 'yo.
》Tsaka 'di ba sabi mo ibibili mo ko ng mga pampaputi kaso naging busy ka at nakalimutan mo kaya 'yung sa 'yo muna ang gagamitin ko.
》Ge, happy birthday Ate Ganda,
magsisimula na klase ko.
Sunod-sunod na reply niya sa kin.
Ate Ganda? Wah... Itong mga kapatid ko, tinatawag lang akong Ate Ganda kapag may kasalanan sa 'kin o 'di kaya ay may kailangan sa akin.
For example...
"Ate Ganda, loadan mo naman ako."- Jasper
"Pahiram akong phone mo please, maglalaro ako, Ate Ganda."- Jake
Seriously? Hay! Ang cute nila. Oo na, marupok ako pagdating sa mga kapatid ko.
Kaya naman madalas, sinasabihan ako ng iba na baka ako tumandang dalaga sa pag-aalaga sa kanila.
I can totally see that happening not until I bumped into not one, not two, not three but four guys again and have a chance at love.
Mga alas-onse na ng umaga nang bumalik si Papa sa bahay. May mga naibenta akong kape, milo, gatas, itlog, noodles at iba pa nitong umaga kaso 'yung ibang paninda namin ay naubos na.
"Neng, ilista mo nga ang mga kulang d'yan sa tindahan tapos kumuha ka ng pera sa pinagbentahan na nasa loob ng red na lata. Punta muna ikaw sa bayan at bumili ng paninda," utos sa akin ni Papa.
"Nakapag-saing ka na ba? Bumili ako ng ulam. Kumain ka na lang bago umalis. Sunduin ko lang si Jake sa school."
"Nag-saing na po ako. Okay po. Sige po."
Nilista ko ang mga kailangan kong bilhin. Nagbihis muna ako ng damit pang-alis bago kainin ang inihaw o pork barbecue at ginisang gulay na binili ni Papa mula sa karinderya.
"Aalis na po ako," nagpaalam na ko at pumara ng traysikel papuntang bayan.
Ala-una na ko nakarating sa bayan at alas dos y media na nang mahanap ko lahat ng nasa listahan ko. Binili ko na rin si Jeremy ng mga pampaputi at iba pang skin care products. Pati na rin si Jasper ay binilhan ko ng clay doh at pabango. Sa dami ko pang binili bukod sa mga nasa listahan ko, alas tres na ko natapos at nakapagbayad sa counter.
I did a lot of unplanned spending. Napansin ko rin na bura na cutics ko kaya naisipan kong magpa-manicure-pedicure sa salon.
"Birthday ko naman kaya ito na ang regalo ko sa sarili ko."
"Birthday niyo po, Ma'am?" Napakinggan pala ako ng manicurista ko. "Kung gano'n, i-present n'yo lang po ID ninyo at pwede na po ninyong i-avail ang aming FREE hand paraffin treatment for Birthday Celebrants."
"May gano'n?" Ayos pala itong salon na pinuntahan ko, may Birthday Package Promo. Maibida nga sa iba ito. 
Pina-trim ko na rin dito sa Posh and Nails ang brown kong buhok na humaba na hanggang baywang ko. Alas kwatro na. Pauwi na sana ako nang biglang nagtext si Mama.
Mother Dear
》Kel, bumili ka nga ng tambo, dustpan at floorwax.
Princess
《Po? para saan 'yan?
》dalhin ko sa classroom ko bukas.
《Hindi ba mga estudyante nagdadala nun?
《Anyways, dami ko na bitbitin.
2 box pinamili ko para sa
tindahan tapos 2 extra
ecobag pa po.
》Sumita ka na lang ng traysikel.
Nag-ikot pa ako ng palengke para bumili ng tambo, dustpan at floorwax ni Mama.
Dami kong dinaanan at sa wakas, nabili ko na lahat ng dapat bilhin. Kaso trapik pa kaya isang oras naging biyahe ko. Alas-sais na ng gabi, sa wakas nasa bahay na rin ako. Binababa ni Manong Driver 'yung dalawang kahon at eco bag sa traysikel. Pumasok ako ng bahay hawak-hawak ang tambo at dustpan sa kanang kamay ko at eco bag naman sa kaliwa.
"Pa? Jasper? Tulungan nyo naman ako dito. Ang dami-dami ng pinamili ko. Tulungan nyo ko ipasok 'to sa bahay."
Pagbukas ko ng pinto, "SURPRISE!"
Bumungad sa harapan ko sina Mama, Papa, Jeremy, Jasper, Jake pati na rin ang lolo at lola ko na si Nanay Gina at Tatay Fredo na may hawak na cake, lobo at bulaklak sabay kanta ng Happy Birthday!
"Make a wish!" aya sa'kin ni Jake kaya lumapit sa'kin si Jasper na may hawak ng cake.
I clasped my hands together and closed my eyes while wishing, "Sana makasama ko pa ng matagal at maging masaya kasama ang pamilya ko tulad ngayon. "
"Let's blow the candles together." aya ko kay Jake.
"1,2,3. Happy Birthday!" pagbati nila muli sa akin at hinipan na namin ni Jake ang sindi ng mga kandila sa chocolate birthday cake ko.
"Alam mo ba ang sabi sa'kin ni Jake kaninang umaga?
Mama, it's Ate Kel's birthday. Where is the cake? Let's buy cake for Ate later. But it's a secret, okay? Shh!" nakangiting kwento sa akin ni Mama.
It's really been a while since I celebrated my birthday with cake and had dinner together with my family. I made a lot of mistakes in the past and did things that I myself thought I was undeserving of forgiveness. I failed them a lot of times yet they welcome me with open arms again and again. They were patient with me and waited for me to find myself again. I will never forget the support they gave me when I was struggling in the darkest of times.
Sobrang saya ko. So happy that I couldn't put it into words. Naging emosyonal ako sa sandaling iyon pero imbes na lumuha ay pinigil ko ang sarili ko at ngumiti ng napakalaki habang nagpasalamat sa pamilya ko.
"Hindi niyo na kailangang gawin ito dahil malaki na naman ako pero salamat. Thank you. S'ya, kumain na po tayo."
My family is with me on my special day. We dined together and sang lots of songs at the karaoke. It is indeed a Happy Birthday.
Umuwi na sina Nanay Gina at Tatay Fredo sa bahay nila matapos kumain at makipagkwentuhan. Inabutan rin nila ako ng 500 pesos nang palihim.
Alas onse na ng gabi nang makahiga ako sa aking kama para matulog matapos ang kasiyahan sa aming bahay. Nag-scroll muna ako sa social media accounts ko habang nagpapa-antok. Everyone in our group chat from college already greeted me including Gray na kaninang alas dose ng umaga bumati sa akin.
He was more excited than me in waiting for this day to come. He makes me feel appreciated in more ways than one. 
I was looking at the pictures I took earlier when suddenly a chat notification popped on my screen.
"Happy birthday Kel! Alam ko birthday mo ngayon. Kamusta ka na? 'Di ko alam kung nasaan ka o anong ginagawa mo ngayon pero sana okay ka.
'Wag kang puro seen, magreply ka naman sana."
-Levi Bautista
As soon as I saw his name, I swiped it real fast. I can't believe he hasn't let my birthday pass without greeting me even after 7 years had passed.