"CRISTINA is still alive." Maiksing mensaheng nakasulat sa isang pirasong papel.
Nasapo ni Argus ang noo habang pinakatitigan ang larawang kalakip ng isang papel. Ilang beses na niyang binasa ang sulat galing sa hindi kilalang tao. Ang larawan ay kalahating mukha lamang ang kuha dahil nakasuot ng sumbrero ang babae at bahagyang nakayuko ang ulo nito. Halatang hindi ito aware nang kuhanan ng larawan. Tuso ang taong nagpadala niyon sa kaniya at na captured ang isang bagay na mapagkakilanlan sa babae.
Mariing naipikit ni Argus ang mga mata nang maalala ang huling pag-uusap nila ng kaniyang dating nobya. Hindi niya alam kung bakit hinabilin nito sa kaniya ang babaeng naging suspect sa pagkamatay nito. Hanggang ngayon ay nanatili sa kaniyang alalala ang nobya. Sobrang bait nito at hindi niya akalain na samantalahin iyon ng best friend nito.
"Please take care of her!" huling habilin ni Caroline sa kaniya—isang araw ang nakalipas bago niya nabalitaang wala na ito.
Sobrang nagsisi siya noon kung bakit hindi siya nakauwi noong naglalambing ang nobya. Pagkadismaya at galit ang nadarama niya para sa kaibigan ng nobya noon. Ibabaon na lamang sana niya sa limot ang lahat at kalimutan ang ipinangako sa nobya, ngunit biglang nagulo muli ang isip niya dahil sa dumating na sulat.
Napukaw ang diwa ni Argus mula sa malalim na pag-iisip nang may kumatok sa pinto ng kaniyang opisina.
"Come in!" Hindi na siya nag-abalang tignan ang taong pumasok. Inayos niya ang larawang hawak at ibinalik sa loob ng sobre.
"Hello, Babe!" maarteng bati ni Arcile sa binata habang ang mga mata ay nakatuon sa sobreng hawak nito.
"How's your day?" malamig na tanong ni Argus sa bagong dating.
Napasimangot si Arcile nang hindi manlang siya sinalubong nang mainit na yakap at halik ng nobyo. Bigla itong nagbago at nanlamig sa kaniya mula noong matanggap nito ang isang sulat. Nakita na niya ang laman niyon at nakaramdam siya ng selos. Disin nga lang at hindi niya pinapahalata sa nobyo. Sa isang taon nilang relasyon nito ay kilala na niya ang ugali ng binata. Ayaw nito ng demanding na karelasyon at selosa.
"Kailangan ba talagang pag-aksayahan mo siya ng oras?" hindi na niya napigilang isatinig ang matagal na niyang gustong isumbat sa boyfriend.
Nangunot lang ang noo ni Argus at sinulyapan ng tingin ang nobya.
"Malabong buhay pa siya at hindi mo naman siya kaano-ano para—"
"Hinabilin siya sa akin ni Caroline." Putol ni Argus sa iba pang nais sasabihin ng nobya.
"What the hell, Argus? Isang patay na ba ngayon ang karibal ko sa puso mo?" galit na siya sa nobyo at kinain na ng panibugho ang sistema ng kaniyang isipan.
"Magtatalo na naman ba tayo tungkol dito?" matiim na mga titig ang ipinukol ni Argus sa dalaga.
"Kung ang ex mong matagal ng patay ay maintindihan ko pa, pero ang balikatin pati ang best friend niya ay ibang usapan na iyan, Argus!"
"Gusto ko lamang bigyan ng katarungan at linaw ang pagkamatay niya." Pinilit ni Argus ang magpakamahinahon sa harap ng nobya. Malaki rin ang sakripisyo nito at adjust sa kaniyang ugali. Bukod tanging ito lang ang nagtatyaga sa moody niyang ugali.
"Do you still love her?" malungkot na tanong ni Arcile sa nobyo.
Hindi agad nakasagot ang binata sa nobya. Maging siya ay napatanong sa sariling damdamin. Noon pa-mang buhay pa si Caroline ay magulo na ang tibok ng kaniyang puso.
"Bakit hindi ka makasagot?" tumaas na ang timbre ng boses ng dalaga.
"Ayaw kitang saktan kaya mas mabuti pang sa susunod na araw na lamang tayo mag-usap." Tinalikuran niya ang nobya at namulsa ang mga kamay sa suot na slack trouser. Humarap siya sa bintana at tinanaw ang mga naglalakihang building na nakapaligid sa kinaroonan.
Pakiramdam ni Arcile ay sasabog ang puso niya dahil sa galit at sama ng loob sa nobyo. Galit para sa namayapang nobya nito, dahil kahit wala na ang babae ay naging balakid pa rin ito sa kaniyang buhay. Padabog siyang humakbang palabas ng opisina at pabagsak na isinara ang pintuan.
Tanging buntonghininga lang ang nagawa ni Argus at hindi nilingon ang nobya. Malalim ang iniisip habang nakatanaw sa malayo.
Pagkauwi ng bahay ay dumiritso si Arcile sa silid ng pinsan niya. Tama, pinsan niya si Caroline at tulad nito ay may dugong banyaga rin siya. Ang ina niyang gusto ring magkaroon ng negosyo sa bansang Pilipinas ay sumunod noon sa ina ni Caroline upang makipag sapalaran. Ngunit hindi ito pinalad at niloko lamang ng kaniyang ama na hindi na niya nakagisnan.
"I hate you!" Kausap niya sa larawan ng pinsan. Para itong buhay na nakatitig sa kaniya at nakangiti dahil masaya sa kalbaryo na dinadanas ng kaniyang puso ngayon.
"Patay ka na, bakit ba hindi mo na ako hayaang masolo at maangkin ng buo ang lalaking pareho nating minahal?" Kinuha niya ang picture frame nito at tangkang itapon iyon ngunit hindi itinuloy. Bigla niyang naalala na useless lang ang kaniyang gagawin. Ayaw niya ring magalit sa kaniya ang amain kapag sinira niya muli iyon.
Hindi na niya mabilang kung ilang beses niyang binasag ang picture frame ng pinsan. Dito niya ibinubunton ang galit kapag ganoon ang mood niya. Ngunit lagi nang ipinapaayos iyon ng kaniyang amain at pinapagalitan siya.
....
BUMABA si Cris mula sa kinaupuang motor at tinanaw ang malawak na lupain. Isa itong rancho at bigla siyang na excite na makapasok doon upang malapitang makita ang mga kabayo.
"Ang yaman pala talaga ng Caroline na ito!" kausap niya sa kaniyang sarili. Tantya niya ay nasa limang ektarya ang lupain at nahati sa dalawa ito.
Mga baka sa kabila at sa kabila naman ay mga kabayo. Parang pareho sa lugar na napuntahan niya noon sa Iloilo pero mas malawak at maganda ang lugar na nakikita ngayon. Balita niya ay mga galing pa sa ibang bansa ang mga alagang hayop kaya matataas ang kaledad niyon. Bukod sa rancho ay mayroon ding factory na pagawaan ng gatas at karne ang pamilya ng huli. Walang linaw sa hawak niyang report kung ano pa ang family background ni Caroline at iyon ang kailangan niyang unang aalamin. Dito siya magsisimula ng pag-iimbistiga dahil dito ang huling lugar na napuntahan ni Kristine
"May kailangan ka ba rito, Ineng?"
Gulat na napalingon si Cris sa nagsalita. Nalibang siya sa pagtanaw sa mga kabayong kumakain ng damo gamit ang telescope kaya hindi napansin ang paglapit ng isang may edad ng lalaki.
"Pasensya na po, napadaan lang at natuwa lang akong pagmasdan ang mga hayop." Paliwanag niya sa lalaki bago pa siya pag-isipan ng hindi maganda.
"Nagbabakasyon po ako dito at hilig kong mag-travel sa magagandang lugar lalo na sa ganitong tanawin. Animal lover po kasi ako," dugtong pa na ani Cris nang mapansin na nang-aarok ang mga titig ng lalaki sa kaniya.
"Mainit sa mata ng mga bantay dito ang mga dayuhan, Ineng, kaya huwag ka basta tumambay rito. Pasalamat ka at ako lang ang nakakita sa iyo kaya huwag mo nang ulitin itong ginagawa mo dito ngayon." Lumilinga sa paligid habang nagsasalita ang lalaki.
"Ay bakit naman po? Hindi po ba libre ang pagtanaw sa rancho?" Kung may bayad po ay willing naman po akong magbayad." Painusinte niyang turan at pinalungkot ang expression ng mukha.
"Walang bayad, Ineng pero nag-iingat lang ang may-ari ng rancho lalo na sa 'di kilalang taong umaaligid dito. Ilang beses na kasing may nagtangkang sirain ang rancho kaya maraming bantay na sa paligid." Paliwanag ng ginoo.
"Naintindihan ko po at salamat sa impormasyon. Sayang po, isang buwan pa naman akong magbabakasyon dito upang libutin ang magagandang pasyalan sa lugar na ito." Dismiyadong turan ni Cris habang ginagala ang paningin sa paligid.
"Pasensya na, Ineng, strikto kasi ang may-ari nito at nag-iingat na rin sa masamang tao. Kung may kakilala ka sa loob ay baka makapasok ka pa para malayang makapamasyal."
Lalong nalungkot ang mukha ng dalaga habang nakatingin sa lalaki. Kahit ngayon lang ito nakilala ay magaan ang loob niya dito at randam niyang mabait ang ginoo.
"Naintindihan ko po, ang problema ay wala akong kakilala rito at ikaw lang ang unang taong nakausap ko sa lugar na ito." Ngumiti siya sa ginoo pero nasa mukha ang kalungkutan.
"Swerte mo kung ganoon, Ineng, at hindi mo unang naka engkwentro ang mga siga na bantay rito."
"Nakakatakot naman po, mukhang dilikado kung sila ang nakakita sa akin." Pinagpagan ni Crist ang kaniyang braso at umaktong kinikilabutan.
"Malupit sila at walang takot pumatay ng taong mapangahas kapag hindi nila nagustohan. Lalo ka na at dayuhan lang, pwede nilang sabihin na nagtangka kang magnanakaw or trespassing."
Lalong nagka interest si Cris na makausap pa ng matagal ang lalaki. Ngunit naputol ang pagbibida ng huli nang may dalawang lalaking paparating sakay ng kabayo.
"Naku naabutan ka nila, dikikado kung aalis ka bigla. Baka paghinalaan din nila ako katulad sa isa sa kasama ko dati."
Biglang kinabahan si Cris sa nakikitang reaction ng ginoo. " Manong, ano po ang gagawin ko? Kasalanan ko pa po kapag naparusahan ka dahil sa akin."
"Magpanggap ka na lang na pinsan ko at huwag kabahan." Pabulong na ani ng lalaki dahil nasa harap na nila ang dalawa.
"Hoy, Dany! Sino iyang kausap mo at bakit dito kayo nag-uusap?" sita ng unang lalaki sa kausap ni Cris.
"Ikaw pala, George. Ano kasi—" biglang hindi mahagilap ni Dany ang salitang gustong sabihin.
"Pasensya na po kayo, Sir! Dito ko naisip dumaan sa halip na dumiritso na sa bahay nila Tiyo Danny. Excited po kasi akong matanaw ang mga alaga niyang hayop dito." Si Cris na ang nagsalita at kinuha itong pagkakataon upang magkaroon ng kakilala sa lugar na iyon.
Maang na napatitig si Dany sa babae at nakuha nito na iyon ang gusto niya sanang alibi sa kasamahan kanina. Disin nga lang at pinangunahan siya ng kaba kaya hindi masambit. Takot siya kina George dahil may hawak itong baril. Minsan na niyang nasaksihan ang ginawa ng mga itong pamamaril sa isa nilang kasama dahil hindi nagustohan ang sagot.
Pailalim na tinitigan ni George ang babae. Napangisi siya nang makita ang magandang kurba ng katawan nito at magandang mukha.